หน้าทอนซิตี้ : NathonCity

โดย...ยามเย็น

หลังจากไปดูเขาจับแพะที่ดำรงค์ฟาร์ม  ซึ่งเป็นฟาร์มเครือข่ายที่ได้รับการคัดเลือกให้เป็นฟาร์มนำร่องของภาคใต้  เพื่อเข้าร่วมโครงการผลิตพ่อพันธุ์แพะด้วยเทคโนโลยีชีวภาพเมื่อต้นเดือนเมษาที่ผ่านมา (ชวนเที่ยว : ตามไปดูเขาจับแพะ...แบะๆๆๆๆ)


คราวนี้ตามไปดูเป็นครั้งที่ 3 (ครั้งที่ 2 ไม่ค่อยน่าสนใจ เลยไม่ได้เล่า) ซึ่งเป็นวันฝากตัวอ่อนและฉีดน้ำเชื้อเข้าท้องแพะ  วันนั้นมีเจ้าหน้าที่จากหลายหน่วยงาน โดยทางศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพสุราษฎร์ธานี  และ  ศูนย์วิจัยบำรุงพันธุ์สัตว์สุราษฎร์ธานี  ได้เชิญ ดร. มาลี  อภิเมธีดำรงค์  จากสำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์  กรมปศุสัตว์ และ นายสัตวแพทย์ อานนท์  เทืองสันเทียะ  จากศูนย์วิจัยและพัฒนาการย้ายฝากตัวอ่อน จ.นครราชสีมา  มาดำเนินการย้ายฝากตัวอ่อน และ ผสมเทียมแพะ

สำหรับเจ้าหน้าที่ในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเจ้าหน้าที่จากศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพสุราษฎร์ธานี ประกอบด้วยนายสัตวแพทย์ชาญยุทธ  กาผล  (ผู้อำนวยการ)  และ นายจิตศักดิ์  เมืองเอี่ยว  (นักวิชาการ) และ  นายสานิต  ศรีเรียง  (นักวิชาการ) จากศูนย์วิจัยบำรุงพันธุ์สัตว์สุราษฎร์ธานี


รวมถึงคณะเจ้าหน้าที่จากกองสวัสดิการสังคม เทศบาลตำบลเกาะสมุย  และนางสาววาสนา บรมธนรัตน์ รองประธานสภาฯ ได้มาร่วมสังเกตการณ์



ป้องกันการสับสน ขอสรุปก่อนว่า การผสมเทียมแพะในครั้งนี้ มีขั้นตอนหลัก อยู่สามขั้นตอน คือ


หนึ่ง เป็นการตรวจท้อง และคัดเลือกแม่พันธุ์ไว้สำหรับการผสมเทียมและฝากตัวอ่อน (เล่าไปแล้ว)



สอง เป็นการเหนี่ยวนำ ซึ่งก็คือ ทำให้แพะที่เราเลือกไว้จากครั้งแรกเป็นสัด ไข่สุก พร้อมรับการฉีดน้ำเชื้อ หรือให้ท้องของแพะมีสภาพเหมาะสมสำหรับการฝากตัวอ่อน  ซึ่งเพื่อความสะดวกและประหยัดต้นทุน เจ้าหน้าที่ต้องพยายามให้แพะเป็นสัดพร้อมๆกัน จะได้มาไม่เสียเที่ยว


โดยขั้นนี้ เจ้าหน้าที่ฝังกระปุกฮอร์โมน (จำชื่อฮอร์โมนไม่ได้ แต่ก็คุ้นๆนั่นแหละ) ไว้ในช่องคลอดของแพะ เพื่อกระตุ้นให้เป็นสัดและสภาพในท้อง (รังไข่) พร้อมสำหรับการฝากตัวอ่อนและผสมเทียม ในวันเวลาที่ต้องการ (ซึ่งก็คือ ให้ตรงกับวันที่จะมาทำงานครั้งที่ 3)

การสอดฮอร์โมนเจ้าหน้าที่ต้องมาทำงาน 2 ครั้ง เพราะ ว่าการผสมเทียมครั้งนี้ เราแบ่งแพะเป็นสองกลุ่ม ใช้วิธีทำให้แพะท้องไม่เหมือนกัน  แต่ละวิธีต้องการสภาพความพร้อมของไข่ และ รังไข่ แตกต่างกัน


กลุ่มแรก ใช้วิธีผสมเทียม คือ เอาน้ำเชื้อตัวผู้ (อาจซื้อจากเมืองนอก หรือ ผลิตเอง) ฉีดเข้าไปในตัวเมีย ดังนั้นเราต้องการให้ไข่สุกในวันที่เราจะฉีดน้ำเชื้อ

ซึ่งวิธีนี้ ลูกที่ออกมาจะได้พันธุกรรมทั้งจากพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ มีข้อดีที่อาจมีความทนทานกับสภาพแวดล้อมมากกว่า และเป็นวิธีที่เกษตรกรสามารถทำเองได้


กลุ่มที่สอง คือ การฝากตัวอ่อน ซึ่งตัวอ่อนที่เอามาฝาก จะมีอายุ 7 วันแล้ว (คือ ผสมในท้องแม่มาแล้ว 7 วัน แล้วก็ดูดไข่ที่ผสมแล้วออกจากท้อง ผ่านกรรมวิธีต่างๆ จากนั้นก็แช่แข็งไว้)  ดังนั้นแพะกลุ่มนี้ จะต้องให้สภาพในท้องพร้อมสำหรับการฝากตัวอ่อนที่มีอายุ 7 วัน  ลูกที่เกิดจากวิธีนี้ จะเป็นสายพันธุ์ที่เราต้องการล้วนๆ ตัวแม่แค่ทำหน้าที่เป็นที่รับฝากท้องเท่านั้น

ฮอร์โมนที่จะใส่ในช่องคลอดก็มีหลายแบบ ขึ้นอยู่กับจะเลือกใช้แบบไหน


วันนั้นก็ทำกันสดๆ ขั้นตอนไม่ซับซ้อน
คนเตรียมฮอร์โมนก็เตรียมไป คนจับแพะ ก็จับไว้ให้พร้อม
จากนั้นก็สอดหลอดฮอร์โมนเข้าช่องคลอด ด้วยอุปกรณ์ที่เตรียมมา
ใส่เสร็จจะมีสายห้อยออกมาจากช่องคลอดแพะไว้ดึงกลับเมื่อเลิกใช้ และตรวจดูว่ากะเปาะฮอร์โมนหลุดหรือยังอยู่

ส่วนในครั้งนี้ ครั้งที่ 3 เป็นการฝากตัวอ่อนและผสมเทียม

โดยทั้งการฝากตัวอ่อนและผสมเทียมก็ใช้วิธีคล้ายๆกัน  ต่างกันแค่ฝากตัวอ่อนเราฉีดไข่ที่ผสมแล้วเข้าไปในปีกมดลูก  ส่วนการผสมเทียมเราฉีดน้ำเชื้อเข้าไปผสมกับไข่ในตัวแม่


ซึ่งขั้นตอนไม่มีอะไรมาก


งานแบ่งเป็นสองส่วน คือ ฝ่ายแล็บ และ ฝ่ายฝากตัวอ่อน ฉีดน้ำเชื้อ
แล็บ มีหน้าที่เตรียมตัวอ่อนและน้ำเชื้อ โดยเช็คดูตัวอ่อนว่ายังมีชีวิตหรือพร้อมสำหรับการผสมหรือไม่  ส่วนน้ำเชื้อก็ต้องตรวจดูปริมาณและความแข็งแรงของอสุจิ


โดยทั้งตัวอ่อนและน้ำเชื้อจะแช่อยู่ในถังแช่แข็ง ซึ่งต้องเอามาแช่น้ำอุ่นให้ละลาย และอาจต้องผ่านกรรมวิธีบางอย่าง ให้พร้อมสำหรับการนำไปใช้


ส่วนฝ่ายฝากตัวอ่อนและฉีดน้ำเชื้อ  ขั้นแรกก็จัดการทำให้แพะสลบ โกนขนให้พร้อม    จากนั้นกรีดหน้าท้องแพะเป็นแผลเล็กๆ ยาวประมาณ สองนิ้ว สองแผล  เพื่อสอดเครื่องมือและเอาปีกมดลูกออกมาข้างนอก  โดยจะตรวจดูก่อนว่าโอเคพร้อมรับการฉีดตัวอ่อนหรือน้ำเชื้อหรือไม่  ถ้าไม่ผ่านก็เย็บปิด


ถ้าผ่านก็ดึงปีกมดลูกออกมานอกท้อง แล้วก็เจาะด้วยเข็ม  แล้วค่อยเอาน้ำเชื้อหรือตัวอ่อนฉีดเข้าไป


หลักจากนั้นก็จะยกไปเตียงของหน่วยเย็บปิดแผล ฉีดยาป้องกันการติดเชื้อ ก่อนจะย้ายไปกองรวมกัน รอแพะตื่น



นายสัตวแพทย์บอกว่า ทำกับคนก็คล้ายๆอย่างนี้แหละ เพียงแต่ละเอียดกว่า และไม่ถึงกับต้องดึงปีกมดลูกออกมานอกท้อง


------------------

ทีมงาน และผู้ร่วมสังเกตการณ์จากเทศบาลฯ





ฟังบรรยายสรุปจาก ดร. มาลี  อภิเมธีดำรงค์  จากสำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์  กรมปศุสัตว์

วันฉีดฮอร์โมน


อุปกรณ์

สังเกตเส้นสีขาว

วันผสมเทียม

แล็บ





ตัวอ่อนและสเปิร์ม แช่ในถัง - ถ้ารักษาอุณภูมิได้ สามารถเก็บได้เป็นสิบปี

ไข่ที่ได้รบการผสมแล้ว - ใช้ในการฝากตัวอ่อน

ภาพขยายจากกล้องจุลทรรศน์

สเปิร์ม ใช้ในการผสมเทียม

หน่วยผ่า


กรีดหน้าท้องสองแผล เพื่อสอดเครื่องมือ และดึงปีกมดลูก

มือซ้ายเป็นกล้อง มือขวาเป็นอุปกรณ์ใช้คีบ ยึด

ปีกมดลูก

ใช้เข็มเจาะ

ฉีดสเปิร์ม หรือ ตัวอ่อน

ทำความสะอาด

หน่วยเย็บ











ฉีดยาป้องกันการติดเชื้อ