หน้าทอนซิตี้ : NathonCity

จาก มติชน (ออนไลน์)

วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2552
ปีที่ 32 ฉบับที่ 11361 มติชนรายวัน

โดย เอกสิทธิ์ ลิ้มสุวรรณ

ภาควิชาวิศวกรรมโยธา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

แม้กรุงเทพมหานครจะเคยได้รับรางวัลเมืองใหญ่ที่น่าอยู่มาแล้วก็ตาม


แต่หากจะพิจารณาให้ครบทุกส่วน โดยเฉพาะส่วนของสาธารณะและสิ่งแวดล้อมจะพบว่ากรุงเทพมหานครยังมีปัญหาเล็กๆ อีกมากที่ยังไม่เคยได้รับการเหลียวแลจากผู้บริหารที่ผ่านมา


ทั้งนี้ เพราะผู้บริหารไม่ว่าระดับเขต หรือระดับ กทม. ยังขาดจิตสำนึกของสาธารณะและสิ่งแวดล้อมอย่างมาก


ดังนั้น เมื่อได้รับตำแหน่งหลังจากการเลือกตั้ง แม้จะมีนโยบายที่สวยหรู มีแผนดำเนินงานพร้อมดรรชนีชี้วัดเพื่อการประเมินผลยอมรับกันได้ โดยสภา กทม. ที่อาจเพียงเพื่อหวังผลในคะแนนนิยมเท่านั้น แต่ยังไม่อาจพอเพียงสำหรับการบริหารเมืองใหญ่ที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมากมายหลายกลุ่มอย่าง กทม.


แต่จะต้องมีวิสัยทัศน์ที่เห็นภาพรวมของสังคม ส่วนได้ส่วนเสียของสาธารณะที่อาจจะบูรณาการเป็นวงกว้างกับสภาวะแวดล้อมที่จะส่งผลให้เป็นเมืองน่าอยู่เมืองน่าเที่ยว ได้จริงด้วยสมรรถภาพ


ดังนั้น จิตวิญญาณของผู้บริหารจึงมีอานุภาพต่อการบริหารจัดการให้สัมฤทธิผล เป็นบ้านเมืองที่สะอาดสวยงาม เป็นระเบียบเรียบร้อยมีความปลอดภัย เอื้ออำนวยความสะดวกต่อผู้ใช้สอยให้พอเพียง

ในบทความนี้จะยกปัญหาเล็กๆ ทางกายภาพที่ผู้บริหารจักต้องจัดให้เป็นระเบียบเรียบร้อย สะดวกปลอดภัย และไม่เบียดบังสาธารณะจนเกินไป โดยจะยกตัวอย่างมาเพียง 5 เรื่องก่อน ฝากให้ผู้บริหารที่มีจิตวิญญาณของสาธารณะหยิบยกไปสู่การพิจารณาปรับปรุงแก้ไขต่อไป

 


1.ใยแมงมุมสายไฟฟ้า และสายโทรศัพท์


ปัญหาอันนี้มีมายาวนานกว่า พ.ร.บ.กทม.โดยหวังว่าเมื่อเปลี่ยนระบบการบริหารให้เป็นอิสระอย่าง กทม.แล้วจะแก้ปัญหาแบบนี้ได้มีองค์กรที่เกี่ยวข้อง คือการไฟฟ้านครหลวง และองค์การโทรศัพท์ ซึ่งทั้งสององค์กรพยายามปรับเปลี่ยนเป็นบริษัทมหาชนมีกำไร ในการบริหารจัดการมากมายแต่ภายใต้การเบียดบังความสกปรกรุงรังและความปลอดภัยของสาธารณะที่ยากต่อการประเมินค่า


ทางแก้ไข จัดระบบทางเท้า ท่อระบายน้ำ ท่อประปา ท่อร้อยสายไฟฟ้า สายโทรศัพท์ สายออปติกไฟเบอร์ หรือเคเบิลการสื่อสารต่างๆ ที่อาจรวมเข้าด้วยกันให้เป็นอุโมงสาธารณูปโภค (Utility Tunnel) ที่สามารถจัดไว้บริเวณเกาะกลางถนน หรือจัดไว้ใต้ทางเท้า ที่อาจบริหารจัดการได้ด้วยประสิทธิผลของ กทม.และให้องค์อื่นมาเช่าเพื่อการใช้สอยได้


2.เบียดบังพื้นทางเท้าเป็นทางรถหรือวางแผงลอย


ปัญหาเกิดจากการวางผังเมืองไม่สอดคล้องกับสภาพทางสังคมที่แท้จริงที่เทศบัญญัติและกฎหมายมีผลบังคับใช้ไม่ได้ กอปรกับความสำนึกต่อสาธารณะของพ่อค้า แม่ค้า บนทางเท้าที่มีน้อยเกินไปหวังผลประโยชน์เพียงส่วนตนเป็นหลัก ซ้ำร้ายในบางพื้นที่มีเจ้าพ่อคอยเก็บค่าต๋งโดยที่พ่อค้า แม่ค้ายอมจ่ายแต่ผู้บริหาร กทม.ทำเสมือนว่าไม่มีปัญหาและไม่คิดจะแก้ไขปรับปรุง


ทางแก้ไข ความจำเป็นของการใช้ทางเท้าย่อมต้องจัดให้พอเพียงตามมาตรการแผงเมือง ในกรณีที่จำเป็นที่จะต้องเพิ่มทางวิ่งของการจราจรบริเวณทางแยกหรือที่ทำสะพานลอยก็ต้องพิทักษ์ผลประโยชน์ของผู้ใช้ทางเท้าได้อย่างพอเพียงด้วยการเวนคืนพื้นที่ข้างเคียงให้เท่าเดิมและจะต้องไม่น้อยกว่ามาตรฐานหรือ พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร


ในกรณีที่การบุกรุกเขตทางเท้าวางแผงลอย หรือประกอบธุรกิจ จะต้องจัดระเบียบอนุโลมให้ลงทะเบียนอนุญาตได้ในบางเวลาที่มีพื้นที่ทางเดินได้พอเพียงเท่านั้น โดยจะต้องเสียค่าธรรมเนียมในการใช้ที่สาธารณะผิดประเภท


3.การกำหนดเดินชิดขวาบนทางข้าม หรือสะพายลอย จัดกับวัฒนธรรมการขับขี่แบบชิดซ้าย


ด้วยระบบการจราจรขับขี่บนถนน ตามกฎหมายไทยใช้ระบบชิดซ้ายมาดั้งเดิม จนเป็นวัฒนธรรมไปแล้ว ดังนั้น การข้ามถนนซึ่งเป็นระบบการจราจรที่จะต้องจัดให้เป็นระบบเดียวกันซึ่งต้องชิดซ้าย แต่ กทม.กลับทำเครื่องหมายให้ชิดขวาทั้งบนทางเท้าและสะพานลอยข้ามถนน ซึ่งอนุมานได้ว่าวางเกณฑ์ผิดกฎหมายการจราจรทางบก ก่อให้เกิดความสับสน ขาดประสิทธิภาพและก่อให้เกิดอันตรายต่อความปลอดภัยเพราะขัดกับความเคยชิน 


ทางแก้ไข ด้วยเกณฑ์อันนี้เป็นเพียงระดับ กทม.เท่านั้น การแก้ไขอาจทำได้ง่ายเพียงทำเครื่องหมายเสียใหม่ให้เป็นชิดซ้าย เช่น ในสนามบินหรือศูนย์การค้าโดยทั่วไป


4.ป้อมตำรวจ เสาไฟฟ้า หรือสิ่งปลูกสร้างที่บดบังทัศนวิสัยของการจราจร


สิ่งปลูกสร้างบนทางเท้า เช่น ป้ายจราจร สัญญาณไฟ เสาไฟฟ้า ป้อมตำรวจ หรืออื่นๆ โดยทั่วไปจะต้องได้รับอนุญาตจาก กทม.ก่อนเสมอเพราะจะต้องไม่ลดพื้นที่ทางเท้า ไม่บดบังมุมมองของทางแยกหรือทางข้าม


แต่ในสภาพจริงจะเห็นว่าป้อมตำรวจ เสาไฟฟ้าแรงสูง และสิ่งปลูกสร้างอื่นๆ เช่น เสารถไฟฟ้า เสาสะพานลอย บันไดสะพานลอย ยังเลือกตำแหน่งไม่เหมาะสมที่อาจเป็นอันตรายอย่างมากต่อความปลอดภัยในการข้ามถนนและต่อการขับขี่ยวดยาน


ทางแก้ไข กทม.มีอำนาจหน้าที่ในการกำกับการใช้พื้นที่สาธารณะทุกตารางนิ้วบนทางเท้า และพื้นถนน การอนุญาตเพื่อสาธารณประโยชน์ก็จะต้องมาตรฐานหรือเกณฑ์ที่เหมาะสมกำกับดูแลได้อย่างโปร่งใสและต้องไม่ขัดกับกฎหมายใดๆ 


ป้อมตำรวจควรแก้ไขให้เป็นอาคารชั่วคราว ปลูกสร้างระบบสำเร็จรูปเคลื่อนย้ายได้ เสาไฟฟ้าและสิ่งปลูกสร้างอื่นใดต้องควบคุมขนาดมิติ และตำแหน่งที่ไม่บดบังทัศนวิสัย ไม่รอนสิทธิทางเท้า ไม่บดบังความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม


มีต้นไม้ข้างถนนพอเจริญเติบโตสวยงามยังถูกการไฟฟ้าตัดวิ่นจนน่าเกลียด


5.ความขรุขระของทางเท้า และการปรับปรุงที่ไร้การบริหารจัดการ


ทางเท้าใน กทม.อยู่ในสภาพย่ำแย่ ไร้ระเบียบ แก้ไขปรับปรุงบ่อยครั้งมาก แถมยังขาดแบบก่อสร้างที่ชัดเจน ขาดการควบคุมงาน ตรวจรับงานภายใต้พื้นผิวมีตำหนิปุ่มๆ ป่ำๆ แตกร่อน ทรุดตัว และขรุขระ ขาดความเป็นระเบียบเรียบร้อย โดยเฉพาะบริเวณที่ฝาท่อระบาย ฝาท่อโทรศัพท์ และสาธารณูปโภคอื่นๆ ร่วม ที่มิได้บูรณาการงานที่เกี่ยวข้องไว้ด้วยกัน แถมยังให้รถเข้าจอด หรือถ่ายสินค้าเกิดการทรุดตัวเป็นหย่อมๆ ทำให้ภาพลักษณ์ที่เลวร้ายมาก


ทางแก้ไข กทม.ต้องศึกษาถึงเหตุของการวิบัติ และการไร้ประสิทธิภาพในการปรับปรุงก่อสร้างที่ขาดแบบทางเทคนิคในงานระบบที่เกี่ยวข้อง และขาดการบริหารจัดการที่ดี ในการนี้ กทม.จะต้องออกแบบทางภูมิสถาปัตย์ ออกแบบทางวิศวกรรมทุกระบบ การทำโครงสร้างพื้น การกำหนดวัสดุผิวจะต้องสอดรับกับรูปแบบทางสถาปัตยกรรม ประสานงานระดับและรอยต่อกับสาธารณูปโภค ได้ครบถ้วน อนึ่งในขบวนการก่อสร้างแต่ละช่วงต้องกำหนดให้แล้วเสร็จเป็นวันๆ จากรื้อถอน ปรับพื้น ก่อสร้าง ติดตั้งงานระบบ งานตกแต่งจนแล้วเสร็จ เพื่อขจัดความไม่สะดวกต่อนักท่องเที่ยวและผู้สัญจร จึงต้องว่าจ้างให้บริการก่อสร้างควบคู่กับการเอื้ออำนวยความสะดวกให้ผู้สัญจรไปมาด้วย



จากปัญหา 5 เรื่องที่หยิบยกมาที่แม้บางคนอาจถูกมองข้ามไป ด้วยความเคยชินของความไร้ระเบียบเหล่านี้ หรืออาจปรับตัวกับความสกปรกรกรุงรัง จนเป็นชีวิตประจำวันไปแล้วก็ตาม แต่ผู้บริหารต้องมีวิสัยทัศน์ในเรื่องเหล่านี้ที่ควรจะมีระบบในการเสาะแสวงหาปัญหาและข้อติติงต่างๆ มาวิเคราะห์หาต้นตอของปัญหา และหาทางแก้ไขปรับปรุงให้สัมฤทธิผลได้ตรงจุดประสงค์ โดยมุ่งหวังให้การบริหารจัดการกิจกรรมสาธารณะเหล่านี้ที่สามารถสนองตอบต่อคน กทม.และผู้มาเยี่ยมเยือนได้โดยที่บ้านเมืองจะต้องสวยงามเป็นระเบียบเรียบร้อย น่าอยู่น่าเที่ยว เอื้ออำนวยความสะดวก ปลอดภัยให้สาธารณะ


รวมทั้งยังเสริมคุณภาพชีวิตของชาว กทม.รวมทั้งสามารถสร้างความประทับใจต่อนักท่องเที่ยวและผู้มาเยี่ยมเยือนอีกด้วย


หน้า 9



ที่มา www.matichon.co.th